بصير احمد دولت آبادى
390
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
بهسود فقط شش هزار خانوار باقى مانده بودند . تمام قلعهها و مساكن مردم هزاره تخريب و مزارعشان پايمال شده بود . طبق امر امير ، هزارها دختر و پسر بيگناه هزاره در داخل و خارج افغانستان و هم در ماوراى سرحدات شرقى افغانستان فروخته شدند . مظالم امير در هزارهجات سابقهاى در تاريخ كشور نداشت و فقط مىتوان مثال آن را در تاريخ هجوم چنگيز مطالعه كرد و بس . امير بعدها امر كرد كه غلام و كنيز هزاره به مردم خارج ( يعنى هنديها ) فروخته نشوند و در 1897 تكسى را كه بالاى فروش غلام و كنيز هزاره گذاشته بود لغو نمود . امّا آنچه كه از هزارهها نفر فروخته شده بودند در داخل افغانستان به حيث برده و بنده باقى ماندند تا در زمان پادشاهى امان اللّه خان آزادى آنان اعلان شد . مردم هزاره نيز به اين شاه طرفدار ماندند و در وقت اغتشاش بچه سقا تا آخرين لحظهء سقوط او دست از طرفدارىشان نكشيدند . » « 1 » امان اللّه خان تجدّدطلب در تمامى زمينهها دست به نوآورى زد . معارف را در كشور فعال ساخت در كشور پارلمانى به وجود آورد و دهها نوآورى ديگر . در اواخر سال 1927 كمى پيشتر از سقوط خود سفرى به اروپا داشت . او در اين سفر از هند ، مصر ، ايتاليا ، فرانسه ، آلمان ، پولند ، انگلستان ، روسيه ، تركيه و ايران ديدن كرد و جالب اينكه همسرش ملكه ثريا او را در اين سفر همراهى مىكرد . در ايران وضعيت لباس ملكه ثريا باعث شگفتى دربار ايران شد ، يعنى تا آنروز بىحجابى در ايران رواج نيافته بود . امان اللّه خان پس از اين سفر دست به اصلاحات مسخرهاى زد كه
--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 1066 .